Velayet nedir? İştirak nafakası nedir?

Velayet nedir? İştirak nafakası nedir?

Velayet, on sekiz yaşından küçük her ergin olmayan bireyin anne ve babasına verilmiştir. Her anne ve baba çocuğundan ergin olana dek yükümlüdür. Öncelikle erginlik kavramına açıklık getirelim.

Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenme kişiyi ergin kılar. (TMK md. 11)

Kanunumuzda belirtildiği gibi erginlik iki şekilde ortaya çıkıyor. Birincisi kişinin on sekiz yaşını doldurması ya da on sekiz yaş dolmadan evlenmesidir. Ergin olmayan bireyin velayeti anne ve baba evli ise ortak şekilde paylaştırılır. Boşanmışlar ise velayet mahkeme kararıyla kime bırakıldıysa ona aittir. Eğer evlilik olmadan çocuk meydana gelmişse velayet anneye aittir.

Velayette öncelik nedir?

Velayette öncelik anne ve baba değildir, çocuktur. Hakim karar verirken çocuğun menfaatine öncelik verir. Bu hususta dikkat edilen çocuğun eğitimi, hayat şartlarını nasıl daha iyi şekilde devam edeceğidir. Velayet hangi eşe verilirse verilsin, diğer eşin çocuk için nafaka vermesi gereklidir. TMK. md. 182 f. II son cümlesinde "Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır." hükmünü getirmiştir. Bu hüküm, velayete sahip olmayan eşin olan eşe ödeyeceği nafakayı düzenlemektedir.

Velayet belirlenirken çocuğun görüşü alınır mı?

Çocuğa, kendini  ifade etmesine  ve yüksek çıkarına açıkça ters düşmediği takdirde ifade ettiği görüşe gereken önemin verilmesi gerektiği bildirilmiştir. Bu sebeple boşanma, ayrılık ve velayet davasında  özellikle 8 yaşının üzerindeki çocukları mahkeme huzuruna çıkarılmaktadır. Çocuğun görüşü alınırken tarafların aralarındaki uyuşmazlıklardan ziyade, velayet hakkının kime verilmesini istediği, hangi okula gittiği, kimin yanında kalmak istediği gibi sorular sorulmaktadır. Çocuğun, hakim karşısındaki beyanları ve istekleri, yüksek çıkarına açıkça ters düşmediği takdirde belirleyici olmaktadır.

İştirak nafakası nedir?

İştirak nafakası, boşanma davası ile çocuğun velayeti kendisinde olmayan eş aleyhine çocuğun giderlerine katılması için hükmedilmiş  nafakadır. İştirak nafakası davasını şu kişiler açabilir: Fiili olarak çocuğa bakan eş, çocuğa atanan kayyım, vasi ve ayırt etme gücüne (temyiz kudretine) sahip çocuk. (Medeni Kanun m. 329)

Velayetteki durumun değişmesi

Anne ve babanın nafaka yükümlülüğü ile çocukla kişisel ilişkilerinde sonradan bir değişiklik olursa alınacak önlemler kanunla hükme bağlanmıştır.

TMK. md.183: ''Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılınması halinde hakim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.''

TMK. md. 183 hükmünde sayılan ve benzeri bir durumun ortaya çıkması halinde, gerekli önlemlerin alınmasını ana ve babadan birinin talep edebileceği gibi hakim de ihbar üzerine bu durumu öğrendiğinde gerekli önlemleri re'sen alabilir.